Roermond kan trots zijn op haar monumenten en rijke geschiedenis. Dat kan de Ierse archiefmedewerkster Cathy Ni Cheallaigh niet vaak genoeg benadrukken. Jaarlijks komen er weer waardevolle bodemvondsten bij. Een fractie hiervan wordt nu tentoongesteld in de Minderbroerderskerk.

Een hoek van de Minderbroederskerk is tot en met 25 juli ingericht met archeologische bodemvondsten en foto's van opgravingen in Roermond. De expositie is klein, maar archiefmedewerkster Cathy Ni Cheallaigh (O'Kelly) is al lang blij dat ze weer een stukje van de Roermonds rijke historie onder de aandacht van een groter publiek kan brengen.
In de archieven en werkruimtes van Roermond liggen nog duizenden waardevolle stukken opgeslagen. Het liefst zou de van oorsprong Ierse archiefmedewerkster alles tentoonstellen. Ze vindt het zo jammer dat niet alle Roermondenaren zich realiseren hoe rijk de geschiedenis van hun stad is.
De Maasstad bestond al in de tijd van de Romeinen en lag vele jaren aan een historische handelsroute. Als je bij wijze van spreken een schop in de grond zet stuit je al op een stukje historie. Ni Cheallaigh geniet alleen al bij de gedachte aan welke schatten de Roermondse bodem kan prijsgeven.

Afdeling Archeologie staat op het bordje dat bij de eerste deur in het gemeentearchief hangt. "Een grapje van mijn collega's. Die vonden dat ik dat bordje had verdiend'', vertelt de archiefmedewerkster lachend. Een stadsarcheoloog heeft Roermond niet, maar er wordt wel archeologisch werk in het archief verricht. En dat komt vrijwel helemaal voor rekening van Ni Cheallaigh.

Omdat ze geen afgestudeerd archeoloog is, maar van huis uit grafisch vormgeefster, mag ze bij archeologische onderzoeken alleen assisteren. Toch is ze als het even kan bij iedere opgraving in Roermond. "Daar geniet ik van. Het maakt niet uit of het regent. Ik ben een echt modderbeest.'' Daarna volgt het schoonmaken, het restaureren, het intekenen, het archiveren en het tentoonstellen van de archeologische vondsten. Ni Cheallaigh doet het allemaal en alles met evenveel enthousiasme. En dat al bijna tien jaar.

In 1988 kwam de Ierse diplomatendochter, die in Ierland had gewerkt als museummedewerkster, met twee nog jonge dochters naar Roermond. Hier richtte ze samen met haar partner een cultureel centrum op. Ook na de sluiting van het centrum bleef ze in de bisschopsstad. Enkele jaren later kon ze aan de slag bij het gemeentearchief waar een Melkertbaan vrij kwam. De nieuwe medewerkster werd aangetrokken om de archivering van bodemvondsten op orde te brengen.

"Het archief was bijgewerkt tot de jaren zestig. Nee, het archief is nog steeds niet helemaal bijgewerkt. Er komt steeds weer van alles tussendoor. Wat dat betreft heb ik nog werk zeker tot mijn pensioen'', grapt ze. "Stilzitten is niets voor mij. Dat hoeft gelukkig ook niet.'' Ze wijst op de kisten en dozen met recente bodemvondsten die onder haar bureautje staan. Mammoettanden, menselijke botten, bronzen sieraden en potten in honderden stukjes. Ni Cheallaigh heeft al van alles in haar handen gehad.

De resten van dode mensen boezemen haar overigens geen angst in. "Ben je gek. Ik heb hier nog tussen zeventien skeletten van oude priesters gezeten. Slechts een keer was het eng. Dat was toen ik bij opgravingen een skelet met glas in de oogkas naar boven haalde. Het leek net of een geest me aanstaarde.''

Als ze niet bezig is met opgravingen en het restaureren van bodemvondsten, is ze bezig met tekenen. Ni Cheallaigh haalt een map uit een archiefkast. "Toen ik kwam lagen er honderden voorwerpen die moesten worden getekend. Inmiddels heb ik ruim duizend tekeningen gemaakt.'' Trots slaat ze de map open en laat zeer gedetailleerde tekeningen zien. Ieder reliëf en roest tekent ze op. Per dag kan ze drie tekeningen maken, afhankelijk van de gedetailleerdheid van het voorwerp.

Als ze nog tijd overhoudt, steekt ze die in kleine low-budget-tentoonstellingen verspreid over de stad.

Ondertussen is ze ook nog samen met leden van de werkgroep archeologie van Rura bezig met de herinrichting van de archeologische kelder het Stedelijk Museum. "Wij willen de tentoonstelling weer aantrekkelijk maken voor jong en oud. Bezoekers maken straks een reis door de tijd. Ze beginnen bij de prehistorie en komen via de Romeinse tijd in de Middeleeuwen. We willen het project volgend jaar afronden. Dan is het jaar van de Archeologie.''

[[Dagblad De Limburger, 30 juni 2004]