Mummies zijn mysterieus, griezelig en eng. En dus bij uitstek geschikt voor pubers. Monica Verhoek ging met Luka (13) en Antonie (12) op bezoek bij de 2600 jaar oude priester Anchhor.

Stokoud en nog volop in de belangstelling. Anchhor droomde ervan om eeuwig te leven. In zekere zin is hem dat gelukt. Vandaag de dag kunnen we de Egyptische priester die rond 650 BCE leefde bezoeken en zijn ingezwachtelde lichaam bewonderen. En dat niet alleen. Via röntgenfoto's en hypermoderne scanapparatuur is het zelfs mogelijk om ín het lichaam van de priester te kijken.

In het getemperde licht in het midden van de zaal van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden ligt het lichaam van Anchhor. Op zijn overblijfselen liggen beschermingsamuletten en een net van blauwe kralen. Naast hem staan drie in elkaar passende sarcofagen. De doodskisten zijn prachtig beschilderd met hiërogliefen en figuren. Het zijn bezweringen uit het dodenboek.

"Dat boek bestaat eigenlijk uit een verzameling van magische spreuken," zegt Vincent Deurwaarder, medewerker van het museum. "Ze werden geschreven op een rol papyrus, de Egyptische vorm van papier, en waren een soort reisgids voor het hiernamaals."

Op de kisten staat ook vermeld dat hij Anchhor heette, Montoe-priester was en dat zijn vader, grootvader en overgrootvader dat ook waren. "Zit zijn gebit er nog in?," vraagt Luka terwijl hij naar de mummie wijst. "Zeker, en het gebit is nog in uitzonderlijk goede staat, met alle tanden en kiezen er nog in, wat voor die tijd heel ongewoon was," antwoordt Deurwaarder. Dat priesters het in die tijd erg goed hadden wordt duidelijk als we ons geďnstalleerd hebben in de 'chillhoek' en de film bekijken over het leven van Anchhor. Een heerlijk leven, zo te zien. Fruit, vis, vlees, honingkoek en drank waren volop aanwezig.

De priesters hoefden, behalve wat tempelrituelen, weinig te doen. Alle tijd dus om zich voor te bereiden op de dood. Om een balsemer uit te zoeken die zijn lichaam kon mummificeren en om doodskisten uit te zoeken, een soort winkelen voor je eigen begrafenis. Bij de begrafenisceremonie rukte de echtgenote dan de kleren van het lijf en smeerde haar voorhoofd in met zand. Er werden zelfs professionele huilers ingehuurd om het allemaal nog wat aangrijpender te maken.

Antonie en Luka worden er een beetje lacherig van. De meligheid slaat toe. Tijd om weer verder te gaan. Beneden bekijken we het door hars zwart verkleurde gemummificeerde lijkje van een 5-jarig jongetje. In zijn buikje zit een gat waardoor de ingewanden er zijn uitgehaald. Er staan kruiken bij om de ingewanden in te bewaren. Een aangrijpend gezicht. Ook bij andere mummies staan kruiken voor de ingewanden. Ik weet even niet wat ik hoor, als de jongens een discussie beginnen over het hart van een mummie. Onverwachts spuien ze hun kennis over het oude Egypte. Over het hart en een weegschaal en iets met de Veer van de Waarheid. Ze komen er niet echt uit.

Ze vragen het een medewerkster die uitlegt dat de oude Egyptenaren geloofden dat het hart in het hiernamaals door de goden werd gewogen. Op de ene kant van de weegschaal werd het hart gelegd, op de andere kant de veer, het symbool van de waarheid. Als vanwege aardse zonden het hart te zwaar was, werd het voor het monster geworpen, dat het verslond. Maar als het hart en de Veer van de Waarheid in evenwicht waren, had de mummie de test doorstaan en zou hij eeuwig leven. Anchhor heeft de test zéker doorstaan. Hij is er nog steeds. Leve de Veer van de Waarheid en leve de geschiedenisles!

ALLES OVER...Mummies en mummificatie
'Mijn lichaam is blijvend, het zal nimmer verdwijnen noch vernietigd worden in dit land.'
Zo eindigt spreuk 154 van het Dodenboek. De oude Egyptenaren geloofden dat een gestorven mens zijn lichaam nodig had om zich te handhaven in het dodenrijk. Ze hechtten daardoor veel waarde aan mummificatie van hun doden. Ze ontwikkelden een droogmethode met Natron. Een natuurlijk zout, dat een lijk soepeler en levensechter maakt dan bijvoorbeeld drogen met heet zand - wat voorheen gebeurde.

Het balsemen duurde traditioneel 70 dagen. Maar eerst moesten alle vitale organen eruit. Behalve het hart - dat bleef in de mummie. Dat had hij nodig voor het hiernamaals. Dan werd het lijk gewassen met palmwijn en kruiden en bedekt met Natron. Daarna werd het overgoten met hars. Het lijk werd opgevuld met proppen linnen, zand en zaagsel om het lichaam vorm te geven. Tenslotte was de mummie klaar om in lagen linnen windels gewikkeld te worden, het zwachtelen.

Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2311 EW Leiden,
www.rmo.nl , telefoon 0900-6600600